تنها موردى كه اين حكم الهى شكل وجوب به خود مىگيرد موقع نماز جماعت است كه ماموم به هنگام شنيدن قرائت امام بايد سكوت كند و گوش فرا دهد ، حتى جمعى از فقها اين آيه را دليل بر سقوط قرائت حمد و سوره از ماموم دانسته‌اند . از جمله رواياتى كه دلالت بر اين حكم دارد حديثى است كه از امام باقر عليه السلام نقل شده كه فرمود : « و اذا قرء القرآن فى الفريضة خلف الامام * ( فَاسْتَمِعُوا لَه وَأَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ) * » : « هنگامى كه قرآن در نماز فريضه و پشت سر امام خوانده مىشود ، گوش فرا دهيد و خاموش باشيد شايد مشمول رحمت الهى شويد » ( 1 ) . و امام در مورد كلمه « لعل » ( شايد ) كه در اين گونه موارد به كار مىرود ، سابقا هم اشاره كرده‌ايم كه منظور اين است براى اينكه مشمول رحمت خدا شويد ، تنها سكوت و گوش فرا دادن كافى نيست ، شرائط ديگرى از جمله عمل به آن دارد . ذكر اين نكته نيز به مورد است كه فقيه معروف « فاضل مقداد » در كتاب « كنز العرفان » تفسير ديگرى براى آيه ذكر كرده است و آن اينكه ، مراد از آن شنيدن آيات قرآن و درك مفاهيم آن و پى بردن به معجزه بودنش مىباشد . ذكر اين تفسير شايد به خاطر آن است كه در آيه قبل ، گفتگو از مشركان بود كه آنها در باره نزول قرآن بهانه جويى مىكردند ، قرآن به آنها مىگويد : « خاموش شويد و گوش فرا دهيد تا حقيقت را دريابيد » ( 2 ) . هيچ مانعى ندارد كه مفهوم آيه فوق را آن چنان وسيع بدانيم كه مسلمان و كافر همه را در بر گيرد ، غير مسلمان بايد بشنوند و سكوت كنند و در آن

--> ( 1 ) تفسير برهان جلد 2 صفحه 57 . ( 2 ) كنز العرفان جلد اول صفحه 195 .